Όταν κάτι τελειώνει

Όταν κάτι τελειώνει

το καταλαβαίνεις

 γιατί κάτι άλλο εμφανίζεται για να πάρει την θέση του,

κι ας πούμε ότι είναι λογικό 

ο καθένας να είναι εγωιστής

έναν καιρό

και το δώρο που προδοτικά κράτησες για δικό σου

γίνεται 

χαλάκι της πόρτα,

το αγαπημένο σου ποιήμα

γίνεται σαν το χαλάκι της πόρτας

και κάθε γράμμα, κάθε σημείο στίξης του 

αντικαθίσταται από ένα άλλο

σκουπίζεις πάνω του τα πόδια σου με σεβασμό

και το βλέπεις 

το "σ'αγαπώ" 

να γράφεται 

με νέα γραμματική 

και νοιώθεις

την δύναμη

που σε ελκύει στο κέντρο σου 

να είναι 

η ίδια.

Tι σημαίνει να προχωράς μπροστά;

Προχωρώντας μπροστά

ο ναυτικός δεν αποφεύγει τις φουρτούνες, την Σκύλλα και την Χάρυβδη, τις σειρήνες που θα συναντήσει,

ο αεροπόρος δεν επικεντρώνεται στα όποια κενά αέρος ή τις καταιγίδες,

ο οδοιπόρος δεν κάθεται να κολλήσει για την παγανιά που πιθανόν έχει στηθεί,

ο κολυμβητής δεν ανοίγει τα μάτια στον βυθό ούτε νοιάζεται για το μέγεθος των κυμάτων.

Το να προχωράς μπροστά σημαίνει να έχεις την επίγνωση της κατεύθυνσης που διχοτομεί τον ορίζοντα, διαπερνά τα εμπόδια, τους στόχους, τις φιλοδοξίες,

συναντά τις διαθέσεις των ανθρώπων, τα συν και τα πλήν, όλα δεκτά, και τα αποχαιρετά, όταν διακρίνεις την κατεύθυνση του δρόμου του και θυμάσαι,

να τον απολαμβάνεις.

Ιδού τα βιβλιαράκια μου

Αυτές είναι μερικές εικόνες από τα βιβλιαράκια που φτιάχνω και μοιράζω σε φίλους. Το ωραίο είναι ότι η ατσούμπαλη ζωφραφική μου και, γενικότερα, η διαδικασία της δημιουργίας μίας εικόνας, δίνει χώρο στον οποία μπορεί να τοποθετηθεί η γραφή. Και το αντίστροφο, κάθε λέξη μπορεί να βρει την θέση της σε μία εικόνα, η οποία δημιουργείται για να περιέχει κάτι. Υπάρχει μία διαλεκτική σχέση σε αυτό το παιχνίδι που εκφράζει μία πρόθεση για συλλογισμό. Το χαρτί που χρησιμοποιώ είναι τα κενά φύλλα από ένα παλιό μπλόκ που είχα όταν έκανα κάτι εργαστήρια βιολογίας στο πανεπιστήμιο. Σκεπτόμενος πάνω στην ιδέα ότι οτιδήποτε καινούργιο είναι καλό να πατάει σε κάτι που ανήκει στο παρελθόν, ανακάλυψα αυτό το αντικείμενο και θα ευχαριστηθώ όταν και η τελευταία του σελίδα έχει δεθεί με αυτό τον σπάγκο και έχει βρει την θέση της στο ταχυδρομείο.

Kαθρέφτης του Έλιοτ

Γειά χαρά,

Το παρακάτω απόσπασμα του ποιήματος του Έλιοτ με τίτλο Four Quartets με έκανε να αισθανθώ ένα καθρέφτη μπροστά μου. Ωραίοι είναι οι καθρέφτες, κυρίως για να ξεγελάς τα εμπόδια και να πηγαίνεις εκεί που εκ πρώτης όψεως φαίνεται ακατόρθωτο να πας:

“You say I am repeating
Something I have said before. I shall say it again.
Shall I say it agian? In order to arrive there,
To arrive where you are, to get from where you are not,
You must go by a way wherein there is no ecstasy.
In order to arrive at what you do not know
You must go by a way which is the way of ignorance.
In order to possess what you do not possess
You must go by the way of dispossession.
In order to arrive at what you are not
You must go through the way in which you are not.
And what you do not know is the only thing you know
And what you own is what you do not own
And where you are is where you are not.”

Μου λες ότι επαναλαμβάνω

κάτι που έχω ξαναπεί, θα το ξαναπώ,

Να το ξαναπώ; Για να φτάσεις εκεί,

για να φτάσεις εκεί που είσαι, για αν έρθεις εκεί που δεν είσαι,

πρέπει να πας από έναν δρόμο που δεν υπάρχει έκσταση/

Για να φτάσεις σε αυτό δεν ξέρεις

Πρέπει να διασχίσεις τον δρόμο της άγνοιας,

Για να αποκτήσεις αυτό που δεν κατέχεις,

Πρέπει να διασχίσεις τον δρόμο της μη-κατοχής,

Για να φτάσεις σε αυτό που δεν είσαι

Πρέπει να διασχίσεις τον δρόμο με τον οποίο δεν είσαι.

Και αυτό που δεν ξέρεις είναι το μόνο που ξέρεις

Και αυτό που κατέχεις είναι αυτό που δεν έχεις

Και αυτό που είσαι είναι αυτό που δεν είσαι.

(ακολουθώντας το παράδειγμα της ψυττάλειας ανεβάζω μία από τις τελευταίες" χειρωνακτικές ποιητικές μου ασκήσεις", μέρος από βιβλιαράκια-κολάζ που μοιράζω σε φίλους)

To Πέρασμα

Gratitude to the Unknown instructors

What they undertook to do

They brought to pass;

All things hang like a drop of dew

Upon a blade of grass

Ευγνωμοσύνη στους Άγνωστους δασκάλους

Ότι υποσχέθηκαν να κάνουν 

το έφεραν εις πέρας,

Όλα τα πράγματα κρέμοντα σαν σταλαγματιά

σε μία λεπίδα χορταριού

William Batler Yeats

Tι είναι η κριτική παιδαγωγική

Σύμφωνα με μία πολύ όμορφη εκδήλωση που έλαβε χώρα στο Λονδίνο πριν μερικές μέρες....

...Κριτική Παιδαγωγική είναι:

• Δράση
• Ανοιχτότητα
• Μη-προκαθορισμένα αποτελέσματα
• Μεγαλύτερη κοινωνική συνειδητοποίηση
• Ελευθερία - απελευθέρωση
• Το ξεσκέπασμα της καταπίεσης στην καθημερινότητα
• Σεβασμός
• Σχέσεις
• Ενδυνάμωση
• Κριτική
• Το πως εξετάζουμε ποιός έχεις δίκιο και ποιός άδικο
• Αλλάζουμε την μορφή (και όχι μόνο το περιεχόμενο)
• Κριτική
• Προοπτική
• Αλληλεπίδραση
• Ανακάλυψη
• Κριτική σκέψη / προσαρμοστικότητα vs γέμισμα του μαθητή ως "άδειο δοχείο"
• Δπλή διαδικασία / σπάσιμο της ιεραρχίας
• Αμφισβήτηση του παρελθόντος και του παρόντος για να φανταστούμε και να οικοδομήσουμε μέλλουσες καταστάσεις

Αφορισμός - (ή αλλιώς "φάε τώρα την Ελλάδα στην μάπα")

Καλοσωρίσατε σε αυτή την γωνιά του χωριού μας. Μερικοί και μερικές δεν την έχουν δει ποτέ, αποφεύγουν να περάσουν μην τυχόν δούν τους άντρες, τα αδέρφια και τους φίλους τους να περιμένουν στην ουρά και έρθουνε σε δύσκολη θέση. Την ξέρουν δηλαδή αλλά δεν την βλέπουν.

Aυτό που βλέπουν και συζητανε είναι οι χρυσαυγίτες και τα ποσοστά τους.

"Πώς έγινε αυτό ρε παιδιά;"

"Τσ τσ τσ, τι κατάντια!"

"Ποιός θα μας σώσει από τα παιδιά των χουντικών;" 

Λες και δεν αλλάζει τίποτα τόσο χρόνια

λες και δεν διαμορφώνονται μυαλά, συμπεριφορές, τρόποι ζωής

της αγροτιάς που τρώει τις επιχορηγήσεις στα μπουρδέλα

της αποδοχής της ιστορίας της πατρίδας μας που βάφεται με καθημερινό αίμα δολοφονημένων μεταναστών, 'εργατικών ατυχημάτων', αυτοκτονιών, απολύσεων, καταθλίψεων, υπαρξιακών διωγμών
των παρελάσεις στα σχολεία με σημαιάκια και ήρωες παντού
μιάς ελλάδα που ανήκει στους έλληνες
του κλεισίματος του ματιού στο σύνθημα ότι "ψηφίζουμε και φεύγουν"
και εξατμίζονται ως διαμαγείας όλοι αυτοί οι "κακοί" που μας καταδιώκουν
της ξεφτίλα της διακυβέρνησης,
της αποδοχή της πολιτικής χωρίς ποίηση
κι όλη η ελλάδα να προσκυνά σώβρακα και φανέλες, ξανά και ξανά.

O φασιμός γενιέται μέσα από την αποδοχή μίας ολόκληρης κουλτούρα υποταγής που για δεκαετίες μένει στο απυρόβλητο.

Αφού είναι έτσι
αφού τίποτα δεν αλλάζει
και όλα παραμένουν τα ίδια
φάε τώρα την Ελλάδα στην μάπα.

So you want to hear a story?

Συνεχίζοντας την ιστορία μου με την αναζήτηση εργασίας
είχα διάφορες συνεντεύξεις το τελευταίο διάστημα.
πράγμα που αντιστοιχεί σε πίεση, απογοητεύσεις, προσπάθεια
και πάει λέγοντας.

Σε μία από αυτές όλα πήγαν μιά χαρά
και η συνέντευξη αλλά και η δραστηριότητα που μου ζήτησαν
αλλά στο τέλος μία ηλικιωμένη κυρία από το πάνελ
η οποία ήταν "της εκκλησίας"
με ρώτησε αν θα προωθούσα το χριστιανικό ήθος του σχολείου.
Το κλίμα πάγωσε, είπα ότι μπόρεσα να σκεφτώ
δεν νομίζω ότι είχε σημασία
κατάλαβα ότι δεν υπήρχε περίπτωση να μου δώσουν την δουλειά
ήμουν για αυτούς κάτι που δεν κολούσε να είναι εκεί.

 

Ένοιωθα κάτι σαν το "Χαμένο πράγμα" (lost thing), ο χαρακτήρας ενός παιδικού βιβλίου του Shaun Tan.

 

Συνάντησα τέτοιες συμπεριφορές και αλλού
μέχρι που τελικά
φανηκα τυχερός, χωρίς να τα πολύλογώ, βρέθηκαν 2-3 ανρωποι που με βοήθησαν
το οποίο έχει να κάνει με την εθελοντική εργασία σε ένα σχολείο
και κυρίως στην ανάπτυξη σχέσεων 
δεν ξέρω ακριβώς τι να πω για όλο αυτό
ήμουν μακριά με πήραν τηλέφωνο να μου πουν ότι πήρα την δουλειά
κάνοντας τις τελευταίες κινήσεις μίας προσπάθειας
που είχα υποσχεθεί στον εαυτό μου ότι θα την πάω μέχρι το τέλος
και

νομίζω ότι έχει ανοιχτεί ένας δρόμος
όσο περνάει ο καιρός
εδώ πέρα στην αγγλία βλέπω κι αλλους
που σαν και εμένα φαίνονται να είναι
"χαμένα πράγματα".

Θα μείνω εδώ και θα δω που θα με βγάλει,
τουλάχιστον είμαι κάπου
και δεν είμαι (ο) μόνος!

Speed klls

Speed kills

Speed on by. Don't seem to have the time.

What about this life, what about this life

Can I call mine?

Issues in this paper, but somehow I'm not concerned.

Seems I've been this what day before, but I never learn.

Children slowly turn.

Time sped gone. We didn't see it go.

Now what do we have, now what do we have

That we can show?

Friends you swore you'd never lose melted from your style

Down the tunnels of your youth and now you never smile.

Children learn to smile.

Gil Scott Heron

Now and then

Κείμενο μαθητών από τον Δενδροπόταμο

Skopje

Gipsy Caravan

Άντε ρε μάγκες, πατήστε γκάζι!

Eλεύθερη Πτώση

Πέφτοντας ένοιωσες

Μίσος και ελευθερία

Mία αίσθηση κατεύθυνσης

Τα μάτια σου

Σταθερά

Ανοιχτά

Εστίασαν

στα τείχη μίας φυλακής.

Πώς γίνεται μία φυλακή

να είναι

Τόσο επιβλητική;

Τόσο όμορφη;

Σαν κάστρο που κάποτε

γέμιζε ζωή.

Κοίταξες ψηλά και θαύμασες

τα πελώριά της σκέπαστρα.

Ονειρεύτηκες ότι είσαι

ο ακίνητος μάγος της

που κάνοντας ξόρκια μας καλείς.

Γέμισες με δύναμη
σκαρφάλωσες

στα ψηλότερα σημεία της

και κοίταξες μακριά.

Προσπέρασες τα παρατηρητήρια

Σκίστηκες στα συρματοπλέγματα

Για μία στιγμή

Την πίστεψες.

Τώρα;

Τι κάνεις;

Τι έχει απομείνει

Από αυτό το παμπάλαιο όνειρο;

Θα μου πεις:

Κατά την πτώση μου

Το βλέμμα μου είναι στραμμένο προς την γή

Διψάω για την επαφή

Ανοίγω τα χέρια μου

Δέχομαι

την ανοιχτή στάση της πτήσης

Που όσο πέφτεις

- έστω και ανεπαίσθητα –

σε μετακινεί.

Ποντάρω.

Στο σπάσιμο των πιθανοτήτων

Στην έξοδο από το πεπρωμένο

Στην ομαλή παρέκκλιση

της ελεύθερης πτώσης.

 (Kαι καλό δρόμο

straight down to hell)

Μία εικόνα που μου αρέσει

Αυτή η φωτογραφία μου αρέσει εδώ και πολύ καιρό. Έχει μία δύναμη, μία μεστότητα, μία ανθρωπιά που με συγκινεί. Κάντε ένα κλίκ στην εικόνα και παρατηρείστε: υπάρχει και δεύτερη γραμμή που χορεύει (μήπως και τρίτη;), την κομψή γυναίκα που χορεύει ίσια μπροστά, την γυναίκα που κάνει ένα ορμητικό τσαλίμ δίπλα της λίγο δεξιά, τον τύπο με το καπέλο που κοιτάει σκυφτά κάτω - κάτω δεξιά, μία λοξή ματιά κάτω κάτω αριστερά.

Το μπουζούκι μου κρατάω το ζεϊμπέκικο βαρώ

εμπρός φίλοι σηκωθείτε και αρχίστε τον χορό

(μακριά από εθνικοαπελευθερωτικά παραληρήματα

και εκλογικά ψευτοδιλήμματα

έρωτας - άρνηση - αγώνες - πράξη)

Άμεση δράση ενάντια στην βαρβαρότητα

Καλό ε; ; )

(Οι φωτογραφίες πάρθηκαν από την περιοχή της καμάρας δίπλα στο ξενοδοχείο ΑΒC)

Well well well

The man who stole the water will swim forevermore
But he'll never reach the land on that golden shore
That faint white light will haunt his heart
Till he's only a memory lost in the dark

So dig a hole in the ground straight down to hell
Till there ain't no more water in your well, well, well
When you're down on your knees with nothing left to sell
Try diggin a little deeper in the well well well
Well well well
Well well well

Now take care of your body like you care for your soul
Don't you dig yourself into a hole
Till you've paid the price you won't know what it's worth
The air and the water, the fire and earth

Now dig a hole in the ground straight down to hell
Till there ain't no more water in the well well well
When you're down on your knees with nothing left to sell
Try diggin a little deeper in your well well well
Well well well
Well well well

Αυτό είναι που πραγματικά φοβάμαι

Από τότε που ήμουν μικρός αποφεύγω τα θρίλερ όπως ο διάβολος το λιβάνι. Αυτό ξεκίνησε όταν, μια φορά, είδα κατά λάθος στην τηλεόραση μία σκηνή που με φόβισε πολύ: ένας άνθρωπος κοιτάει έναν καθρέφτη και ξαφνικά βγαίνει κάτι μέσα από τον καθρέφτη που απειλεί – δεν θυμάμαι καλά – να τον φάει ή να τον τραβήξει μέσα μαζί του. Είχαμε στο σπίτι έναν καθρέφτη στο διάδρομο και όποτε περνούσα απέφευγα να κοιτάζω μέσα – ιδιαίτερα στο σκοτάδι το οποίο με φόβιζε πολύ – έσκυβα και περνούσα από κάτω ή έτρεχα για να τον ξεπεράσω γρήγορα.

Σήμερα μπορώ να είμαι περήφανος ότι δεν φοβάμαι πλέον το σκοτάδι. Αυτό το πράγμα, όμως, με τον καθρέφτη με κάποιο τρόπο παραμένει μέσα μου βαθιά. Τι φάση είναι αυτό από ψυχαναλυτικής άποψης δεν έχω μπορέσει να καταλάβω. Χτες, όμως, το μεσημέρι που ξεφύλλισα ένα βιβλίο με πίνακες του Schiele το συνάντησα. Αν τώρα μου έθετε κάποιος το ερώτημα «τι είναι αυτό που πραγματικά φοβάσαι» (όπως είχα κάνει περίπου δύο χρόνια πριν μέσω της γραπτής μου προσπάθειας «Φόβος» μέσα από το εντυπάκι μου «μειδίαμα») θα απαντούσα με βεβαιότητα. Αυτό φοβάμαι:

 

O πίνακας αυτός είναι του 1911με τίτλο Death and man. Αντιγράφω από το βιβλίo: Ο άνθρωπος κοιτάζει στον καθρέφτη και με ορθάνοιχτα μάτια βλέπει πίσω του τον εαυτό του ως Θάνατο. Ο πίνακας είναι ζωγραφισμένος με ένα τρόπο που θυμίζει οράματα κόλασης και αυτό του δίνει μία δύναμη υπερβατική…Για τον Schiele, η ζωή και ο θάνατος συνυπάρχουν, σε ένα ποιήμα που έγραψε το 1910 ή το 1911 γράφει: «I am a man, I love death and love life – Eίμαι ένας άνθρωπος, αγαπώ τον θάνατο και αγαπώ την ζωή».

Mπορώ να πω ότι, τώρα, καταλαβαίνω καλύτερα την παιδική μου φοβία ως ένα φόβο απέναντι στον θάνατο. Εντάξει, ανθρώπινο είναι! Ίσως δεν είναι τυχαίο που, την ίδια μέρα το βράδυ, ο φίλος μου ο (πρώην) vlakas μου έστειλε το παρακάτω απόσπασμα ως κάτι που του θυμίζει πολύ «εργαλείο». Το παραθέτω και κλείνω εδώ το κεφάλαιο αυτό με τον Φόβο.

“Ψυχανεμίζουμαι πως κι η μαχόμενη ουσία πολεμάει πίσω από τα φαινόμενα να σμίξει με την καρδιά μου. Μα το σώμα στέκεται ανάμεσα και μας χωρίζει. Ο νους στέκεται ανάμεσα και μας χωρίζει.
Ποιο είναι το χρέος μου;
Να συντρίψω το σώμα, να χυθώ να σμίξω με τον Αόρατο. Να σωπάσει ο νους, ν’ ακούσω τον Αόρατο να φωνάζει.
Περπατώ στ’ αφρόχειλα της άβυσσος και τρέμω. Δυο φωνές μέσα μου παλεύουν.
O νους: «Γιατί να χανόμαστε κυνηγώντας το αδύνατο; Μέσα στον ιερό περίβολο των πέντε αιστήσεων χρέος μας ν’ αναγνωρίσουμε τα σύνορα του ανθρώπου.»
Μα μια άλλη μέσα μου φωνή, ας την πούμε έχτη δύναμη, ας την πούμε καρδιά, αντιστέκεται και φωνάζει:
«Όχι! Όχι! Ποτέ μην αναγνωρίσεις τα σύνορα του ανθρώπου! Να σπας τα σύνορα! Ν’ αρνιέσαι ό,τι θωρούν τα μάτια σου!
Να πεθαίνεις και να λες: Θάνατος δεν υπάρχει!» “

(Ν. Καζαντζάκης, Ασκητική)

Είχε ένα ωραίο φεγγάρι χτες το βράδυ στην Θεσσαλονίκη

Ουτε φασισμός ούτε άλλες μαλακίες
Σφαγεία δεν θα αφήσουμε να γίνουν οι πλατείες

Ένα ωραίο τέλος

Μπάτσοι αρχίστε να το σκέφτεστε σιγά σιγά
να αλλάξετε δουλειά