Kάτι κινείται...

Δεν είμαι στρατηγός

την γραμμή μου όμως ενωμένη θα κρατήσω

σαν τον ιστιοπλόο που γαντζώνεται

από του πανιού του το σκοινί

αναζητώντας την ορμή που κινεί

και το συμπέρασμα που βρίσκεται

στων καταληκτικών σταγόνων

την περαστική βροχή.

Όταν κάτι τελειώνει

Όταν κάτι τελειώνει

το καταλαβαίνεις

 γιατί κάτι άλλο εμφανίζεται για να πάρει την θέση του,

κι ας πούμε ότι είναι λογικό 

ο καθένας να είναι εγωιστής

έναν καιρό

και το δώρο που προδοτικά κράτησες για δικό σου

γίνεται 

χαλάκι της πόρτα,

το αγαπημένο σου ποιήμα

γίνεται σαν το χαλάκι της πόρτας

και κάθε γράμμα, κάθε σημείο στίξης του 

αντικαθίσταται από ένα άλλο

σκουπίζεις πάνω του τα πόδια σου με σεβασμό

και το βλέπεις 

το "σ'αγαπώ" 

να γράφεται 

με νέα γραμματική 

και νοιώθεις

την δύναμη

που σε ελκύει στο κέντρο σου 

να είναι 

η ίδια.

Ιδού τα βιβλιαράκια μου

Αυτές είναι μερικές εικόνες από τα βιβλιαράκια που φτιάχνω και μοιράζω σε φίλους. Το ωραίο είναι ότι η ατσούμπαλη ζωφραφική μου και, γενικότερα, η διαδικασία της δημιουργίας μίας εικόνας, δίνει χώρο στον οποία μπορεί να τοποθετηθεί η γραφή. Και το αντίστροφο, κάθε λέξη μπορεί να βρει την θέση της σε μία εικόνα, η οποία δημιουργείται για να περιέχει κάτι. Υπάρχει μία διαλεκτική σχέση σε αυτό το παιχνίδι που εκφράζει μία πρόθεση για συλλογισμό. Το χαρτί που χρησιμοποιώ είναι τα κενά φύλλα από ένα παλιό μπλόκ που είχα όταν έκανα κάτι εργαστήρια βιολογίας στο πανεπιστήμιο. Σκεπτόμενος πάνω στην ιδέα ότι οτιδήποτε καινούργιο είναι καλό να πατάει σε κάτι που ανήκει στο παρελθόν, ανακάλυψα αυτό το αντικείμενο και θα ευχαριστηθώ όταν και η τελευταία του σελίδα έχει δεθεί με αυτό τον σπάγκο και έχει βρει την θέση της στο ταχυδρομείο.

Το βροχερό παράθυρο

Kαθρέφτης του Έλιοτ

Γειά χαρά,

Το παρακάτω απόσπασμα του ποιήματος του Έλιοτ με τίτλο Four Quartets με έκανε να αισθανθώ ένα καθρέφτη μπροστά μου. Ωραίοι είναι οι καθρέφτες, κυρίως για να ξεγελάς τα εμπόδια και να πηγαίνεις εκεί που εκ πρώτης όψεως φαίνεται ακατόρθωτο να πας:

“You say I am repeating
Something I have said before. I shall say it again.
Shall I say it agian? In order to arrive there,
To arrive where you are, to get from where you are not,
You must go by a way wherein there is no ecstasy.
In order to arrive at what you do not know
You must go by a way which is the way of ignorance.
In order to possess what you do not possess
You must go by the way of dispossession.
In order to arrive at what you are not
You must go through the way in which you are not.
And what you do not know is the only thing you know
And what you own is what you do not own
And where you are is where you are not.”

Μου λες ότι επαναλαμβάνω

κάτι που έχω ξαναπεί, θα το ξαναπώ,

Να το ξαναπώ; Για να φτάσεις εκεί,

για να φτάσεις εκεί που είσαι, για αν έρθεις εκεί που δεν είσαι,

πρέπει να πας από έναν δρόμο που δεν υπάρχει έκσταση/

Για να φτάσεις σε αυτό δεν ξέρεις

Πρέπει να διασχίσεις τον δρόμο της άγνοιας,

Για να αποκτήσεις αυτό που δεν κατέχεις,

Πρέπει να διασχίσεις τον δρόμο της μη-κατοχής,

Για να φτάσεις σε αυτό που δεν είσαι

Πρέπει να διασχίσεις τον δρόμο με τον οποίο δεν είσαι.

Και αυτό που δεν ξέρεις είναι το μόνο που ξέρεις

Και αυτό που κατέχεις είναι αυτό που δεν έχεις

Και αυτό που είσαι είναι αυτό που δεν είσαι.

(ακολουθώντας το παράδειγμα της ψυττάλειας ανεβάζω μία από τις τελευταίες" χειρωνακτικές ποιητικές μου ασκήσεις", μέρος από βιβλιαράκια-κολάζ που μοιράζω σε φίλους)

Απόβαση

Eλαφρόποδος αυτό το πρωινό,

υπερήφανος και διασκορπισμένος σαν τα πουλιά, ψάχνω το όνομά μου.

Φτάνω και αποβιβάζομαι στο πρώτο γράμμα που είναι το Δ.

Δέλτα για το ρήμα - δαμάζω, το ουσιαστικό – δύναμη,

κυκλωτική, κυμάτισσια, που θέλει να αγκαλιάσει,

την δίψα για την πηγή,

που δεν βρίσκεται σε ρυάκια που τρέχουν στα γάργαρα βουνά,

αλλά σε υπόγεια αποθήκη βουνίσιων σπαραγμών,

για αυτό το κάτι που σε διώχνει.

Κατέβηκα σε μία προβλήτα, και κάθισα μέσα στη νύχτα,

Κι έγινα μέρος του λιμανιού και μίλησα,

και ρώτησα για όλες τις αναχωρήσεις και τις επιστροφές που έχει δει.

Έτσι το αποφάσισα, αυτό που ήμουν απαρνήθηκα και ίδια με αυτή την αποβάθρα που σαν μία λειψή γέφυρα μου έμοιασε,

έγινα ένα χέρι που ζητάει.

Ακολούθησέ το και σε οδηγεί στο Π.

Πι για το επίθετο – παντοτινή, το ουσιαστικό – προδοσία.

Ο μεγαλύτερος φόβος είναι ώριμο φρούτο στα χέρια του μοναχικού.

Και η προδοσία είναι ανοιχτή πόρτα σε φυλακή,

για να δεις τον εαυτό σου,

πρέπει να διαπεράσεις τις λεπτές της μπάρες.

Το τρίτο γράμμα σε φτάνει στο Τ.

Ταφ, το ρήμα τρυγώ, το ουσιαστικό - τέλος,

Η ζητιανιά μου είναι χαμερπής,

ακονισμένη από την τριβή με τα χαλίκια

απέκτησε μία κόψη αυτογνωσίας.

κοιτώντας τις αντανακλάσεις της αναζητώ διεξόδους

πατώντας τις πέτρες, ανηφορώ σε κυκλικό χορό,

ρουφώ από τα χαλίκια το αίμα μου και

γίνομαι πυροαναφτής και κυκλοδημιουργητής

απευθύνω χαιρετισμό

στους απανταχού ξένους και μετανάστες,

σε όσες ψάχνουν,

είναι λειψές και συνεχίζουν

μέχρι το τέλος.

O άλλος άνθρωπος

Τα παρακάτω ποιήματα-τραγούδια πιστεύω ότι έχουν ως κοινή θεματολογία την συνάντηση του ανθρώπου με κάτι που βρίσκεται μέσα του, που θα το ονομάσω 'ο άλλος άνθρωπος'.

Στο bluebird του Μπουκόφσκι, 'ο άλλος άνθρωπος' έχει την μορφή ενός γαλάζιου πουλιού που ο ποιητής το κρατάει μέσα του, κατά μία έννοια το κρύβει, επειδή ίσως του είναι τόσο πολύτιμο, το ποτίζει ουίσκι, το καταπιέζει... άλλα αργά το βράδυ το αφήνει να βγει και να τραγουδήσει λίγο εκφραστεί. Είναι σε ειρήνη, τελικά, ο ποιητής με το γαλαζοπούλι γιατί παρόλη την σπαρακτική ομορφιά του, είναι σε αρμονία μαζί του, δεν τον κάνει να κλαίει, δεν τον ωθεί σε μία (ας το πω έτσι) ανισόρροπη κατάσταση. Στο τέλος, όμως, σε ρωτάει: εσύ κλαίς; είναι σαν να σε ρωτάει: ποιός είσαι;

Ο τίγρης του Αποστολάκη, είναι μία άλλη έκφραση του 'άλλου ανθρώπου'. Ο τίγρης τον ωθεί να περάσει από τον ένα στόχο στον άλλο, παράλληλα να παραμείνει ασυμφιλίωτος με τον κόσμο πράγμα που παράγει μία βαθύτερη δημιουργία. Υπάρχει ένας 'διάλογος' μεταξύ του τίγρη και του δημιουργού, μία εναλλαγή φάσεων και συναισθημάτων. Και στο τέλος, η εντονότερη έκφραση του τίγρη, η επίθεση δημιουργεί μία εικόνα αμεσότητας, που σου απευθύνεται. Όπως σου απευθύνεται ο πίνακας Surprised! του Rousseau, όταν σε μαγνητίζει αυτός ο τίγρης, σύμφωνα με τον δημιουργό του είναι αυτός που κυνηγά εξερευνητές!

Τελικά ποιός είναι αυτός; Το ερώτημα διατυπώνεται όμορφα στο τραγούδι των χειμερινών κολυμβητών, που μελοποιεί τους στίχους του τσιγγάνου ποιητή Αμπούλ Χασάν ελ Νουρί. Ποιός είναι αυτός που σε διώχνει από κάθε τι οικείο, σε βάζει όλο και πιο βαθιά στο ξένο, στην περιπλάνηση, στον δρόμο; Εδώ κολλάει ο στίχος του Ρεμπώ που λέει "όταν πινάς και διψάς, υπάρχει κάποιος που σε διώχνει".

Aυτός, 'ο άλλος άνθρωπος', θεός ή δαίμονας, το καθενός είναι ξεχωριστό εντελώς 'πρόσωπο' προς ανακάλυψη. Κάτι που, εμένα που δίνει την αίσθηση ότι ο Miroslav Τιchy το έχει πλησιάσει φωτογραφίζοντας, όπως λέει: "χωρίς να σκέφτεται τίποτα, και πέρνοντας όλη αυτή την διαδικασία σαν παιχνίδι". (13:00)

Λεπτή γραμμή

Πάνε περίπου 6μιση χρόνια από τότε που εκτύπωσα και μοίρασα το μειδίαμα. Έκανα προχτές ένα κλικ και έριξα μία ματιά στις 2 φράσεις του εξωφύλλου:

Ελευθερία σημαίνει αποδοχή της αναγκαιότητας.

Ελευθερία είναι το ακαριαίο χτύπημα στην αναγκαιότητα.

Ήταν ξεκάθαρο για εμένα τότε ότι οι παραπάνω θέσεις βρίσκονται στους  δύο αντίθετους πόλους της πραγματικότητας και ότι ο καθένας κάπως πρέπει να επιλέξει.

Σκέφτομαι τώρα, ότι δεν χρειάζεται (ακριβώς) να διαλέξεις μία από τα δύο αλλά οι δύο αυτές θέσεις συνυπάρχουν και δίνουν η μία θέση στην άλλη, σαν ένα ‘καυγά’ που διεξάγεται και ‘κερδισμένος’ ή ‘λιγότερο χαμένος’ θα βγεις εφόσον με ηρεμία κάνεις τις κινήσεις που πρέπει για να ξεμπλέξεις.

Τα σκεφτόμουν αυτά ένα βράδυ σκοτεινό όπως το σημερινό, που δεν βλέπεις τίποτα έξω και ας είναι η νύχτα με την πιο φωτεινή πανσέληνο που λένε. Μερικές φορές, ο συννεφιασμένος βραδινός καιρός της γηραιάς Αλβιόνας τα επισκιάζει όλα.

Ένα τέτοιο βράδυ, βγαίνοντας έξω στην αυλή του σπιτιού σου μπορείς να αφουγκραστείς το σκοτάδι, είσαι μόνος, ψυχή τριγύρω και είναι όμορφα όταν ησυχάσεις. Μετά από λίγο, όμως, μπορεί να θελήσεις να ακούσεις λίγη μουσική. Όμως τριγύρω δεν πρόκειται να βρεις κανένα τρελό πάρτυ, ούτε υπάρχει κανένα ηχείο που να παράγει τις δονήσεις που θα επιθυμούσες. Αποδέχεσαι την νύχτα. (ανοίγεις καμιά μπύρα και τέτοια…)

Ίσως τότε αντιλαμβάνεσαι σε κάποια φάση ότι το μόνο που υπάρχει για να δημιουργήσεις την μουσική που επιθυμείς είναι οι φωνητικές σου χορδές. Και ίσως τότε να σιγομουρμουρίσεις ένα σκοπό που σου έρχεται. Αυτή όμως η πράξη, όσο ‘αδύναμη’, όσο ‘μηδαμινή’ και ασήμαντη μπορείς να την θεωρήσεις - μέσα από την αποδοχή της προηγούμενης κατάστασης, σπάει την αναγκαιότητα της σιωπηλής νύχτας. Και αυτό γίνεται, δημιουργώντας την δική σου ‘πρωτόγονη’ μουσική, πρόσκαιρη, εφήμερη αλλά υπαρκτή, που φέρνει την αλλαγή μέσα στην σιωπή. Αυτό το σιγομουρμούρισμα θα μπορούσε να εξελιχθεί ή όχι - λίγη σημασία έχει, σκέψου όμως τους τσιγγάνους να μετακινούνται μέσα στην ερημιά χρόνια ολόκληρα και την τρομερές μουσικές που φτιάξανε από το πουθενά-. Αυτοί είναι οι καρποί του ‘ανοιχτού δρόμου’ που λέει και ο Whitman.

Μιλάμε για μία λεπτή γραμμή που διασχίζουμε. Αυτό είναι όλο. Μία λεπτή γραμμή ανάμεσα στην σιωπή και το μουρμουρητό, ανάμεσα στο μουρμουρητό και την μελωδία, στην μελωδία και το τραγούδι. Την διασχίζεις; Ή όχι; Τώρα; Αργότερα; Συχνά; Που και που; Συνέχεια;

Το συμπέρασμα είναι ένα: αποδοχή της αναγκαιότητας και σπάσιμο της αναγκαιότητας συνδέονται, ανοίγουν τον δρόμο. Δεν λέω κάτι καινούργιο.

Μην καθυστερείς τα ταξίδια σου.

Το νοιώθεις ότι εφόσον είναι τόσο σωστό, δεν υπάρχει κάτι που θα σε σταματήσει
Όσο ζεις και πράττεις, όσο πράττεις, ζεις.

Quiz

Τι κοινό έχουν οι παρακάτω φωτογραφίες; 

Βρείτε το και για δώρο κερδίζετε
το λευκό ενταλβαϊς το λεοντοπόδιον
ή αλλιώς
το λουλούδι της βαθιάς ειρήνης

Tι είναι η κριτική παιδαγωγική

Σύμφωνα με μία πολύ όμορφη εκδήλωση που έλαβε χώρα στο Λονδίνο πριν μερικές μέρες....

...Κριτική Παιδαγωγική είναι:

• Δράση
• Ανοιχτότητα
• Μη-προκαθορισμένα αποτελέσματα
• Μεγαλύτερη κοινωνική συνειδητοποίηση
• Ελευθερία - απελευθέρωση
• Το ξεσκέπασμα της καταπίεσης στην καθημερινότητα
• Σεβασμός
• Σχέσεις
• Ενδυνάμωση
• Κριτική
• Το πως εξετάζουμε ποιός έχεις δίκιο και ποιός άδικο
• Αλλάζουμε την μορφή (και όχι μόνο το περιεχόμενο)
• Κριτική
• Προοπτική
• Αλληλεπίδραση
• Ανακάλυψη
• Κριτική σκέψη / προσαρμοστικότητα vs γέμισμα του μαθητή ως "άδειο δοχείο"
• Δπλή διαδικασία / σπάσιμο της ιεραρχίας
• Αμφισβήτηση του παρελθόντος και του παρόντος για να φανταστούμε και να οικοδομήσουμε μέλλουσες καταστάσεις

Με άλλα λόγια, να επανεφεύρουμε της επανάσταση

Ανάβαση

Ξεκινήσαμε ένα πρωί να περπατήσουμε ένα μονοπάτι για να ανέβουμε στην κορυφή ενός λόφου. Στον δρόμο, όμως, χαθήκαμε και αντιληφθήκαμε ότι γυρίζουμε συνεχώς εκεί από όπου ξεκινήσαμε. Εκείνη την ώρα χτυπάει το τηλέφωνο και ένας φίλος μας πληροφορεί ότι τα σύννεφα μίας μεγάλης καταιγίδας πλησιάζουν γρήγορα προς την μεριά μας. Κάτι τότε μας έπιασε, μία εσωτερική παρόρμηση, και αρχίσαμε να ανεβαίνουμε τρέχοντας το βουνό κατακόρυφα. Αψηφήσαμε την απότομη κλίση και τα χώματα, τους θάμνους που γίνονται όλο και ψηλότεροι, τα δέντρα που τα ξερά κλαδιά τους χαμήλωναν και γίνονται όλο και πυκνότερα. Μετά από λίγο παγιδευτήκαμε.  Ήταν δύσκολο να φανταστούμε ότι ένα δάσος μπορεί να είναι ένα  τόσο κλειστό σύστημα, κι όμως, κάθε επόμενο βήμα μας, είτε προς τα μπρός είτε προς τα πίσω, έγινε πάρα πολύ δύσκολο.

Οι καρδιές μας άρχισαν να χτυπάνε δυνατά, αρχίσαμε να πανικοβαλλόμαστε και να μεμψιμοιρούμε σκεπτόμενοι « πώς έγινε εμείς να φτάσουμε σε αυτό το σημείο». Και εκεί που όλα έμοιαζαν χαμένα, βλέπουμε πάνω σε ένα βράχο μία ανθρώπινη φιγούρα. Ήταν ένας τύπος εξαιρετικά συμπαθητικός, φαφούτης, φορούσε ένα καπέλο Παναμά, του έλειπε το ένα χέρι και είχε το πιο υπέροχο χαμόγελο που έχεις δει! Φυσικά και είδε την απόγνωση στα πρόσωπά μας και μας έγνεψε να προσπεράσουμε τον επόμενο βράχο και έτσι συναντήσαμε το μονοπάτι της επιστροφής.

Πριν φύγουμε τον ρωτήσαμε:

-         Tι είναι αυτό που μας περιοριόρισε να βρούμε τον δρόμο μας;

Και μας απάντησε:

      -    Εδώ πέρα στην ερημιά, μην ρωτάτε πώς έγινε να παγιδευτείτε αλλά πώς θα βγείτε από την θέση στην οποία βρεθήκατε. Για τον άνθρωπο,  δεν υπάρχει χειρότερος εχθρός από τον εαυτό του όταν βρεθεί μέσα στο δάσος ή μέσα στην σπηλία.»

Κατεβήκαμε μαγκωμένοι και με μία αίσθηση αμηχανίας. Είχαμε, όμως, ο ένας τον άλλον!

Όριο είναι:

1863: Κατά την διάρκεια του αμερικάνικου εμφυλίου, οι αιχμάλωτοι πολέμου ήταν τόσο πολλοί που δεν προλάβαιναν να χτίζουν φυλακές. Βάζανε λοιπόν χιλιάδες ανθρώπους σε αυτοσχέδιους υπαίθριους χώρους οι οποίοι περικυκλώνοντας από ένα όριο το οποίο είχε την μορφή ενός μικρού ξύλινου φράχτη. Γύρω από αυτό τον φράχτη βρίσκονταν εκτελεστικά αποσπάσματα και ο κανόνας ήταν απλός: όποιος περνάει αυτό το όριο πυροβολείται.

Έτσι δημιουργήθηκε ή έννοια του deadline - γραμμή θανάτου - το οποίο στις μέρες μας έγινε συνώνυμο του "χρονικού ορίου".

Υπάρχει και μία δεύτερη ιστορία. Mία παρέα ήθελε να διασκεδάσει με ένα ιδιαίτερο τρόπο… ζωγράφισαν, λοιπόν, με κιμωλία έναν μεγάλο κύκλο και έβαλαν μέσα μία χήνα. Η χήνα βρέθηκε σε σύγχυση γιατί βλέποντας την γραμμή αυτή και τους ανθρώπους γύρω της νόμιζε ότι δεν μπορούσε να ξεφύγει από πουθενά. Πήγαινε από την μία μεριά του κύκλου στην άλλη χτυπώντας τα φτερά της σε απόγνωση από το αναπόδραστο του περιορισμού της.

Από τις παραπάνω δύο ιστορίες, λοιπόν, έχουμε δύο εντελώς αντίθετες προσεγγίσεις της έννοιας του ορίου. Στην πρώτη, ξεπέρασμα του προσπεράσιμου αυτού ορίου που θέτει ο μικρός αυτός φράχτη σημαίνει σίγουρο θάνατο από πυροβολισμό. Το τέλος είναι αντικειμενικότατο. Στην δεύτερη ιστορία, η χήνα δεν λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες δυνατότητές της, δηλαδή, ότί μπορεί να προσπεράσει το όριο της κιμωλίας – και πολύ περισσότερο- έχει φτερά  να πετάξει. Είναι λοιπόν σχεδόν ανύπαρκτο και σίγουρα εντελώς υποκειμενικό το όριό της.

(πάλι σκέφτομαι με άσπρο και μαύρο θα μου πείς). Έχεις να προσφέρεις μία τρίτη ιστορία;

Ο παρακάτω πίνακας το Εscher λέγεται "απελευθέρωση". Βλέπω σε αυτή την εικόνα ότι μέσα από μία συμπαγή δομή (μαύρο-άσπρο και πάλι) γενιέται η πτήση. Ο Εscher έλεγε ότι προτιμά να σκέφτεται με εικόνες και όχι με λέξεις. Αυτό δεν έιναι ποίηση; Αυτό που βλέπω να λαμβάνει χώρα είναι ένα ξεπέρασμα όπου το όριο είναι αδιόρατο εκ πρώτης όψεως. Και όμως, να! ,υπάρχει και δίνει χώρο σε κάτι καινούργιο.

Όριο είναι η καμπύλη που διαγράφει ο νους γύρω από την αλήθεια. Χανόμαστε μελετώντας το.

Αφορισμός - (ή αλλιώς "φάε τώρα την Ελλάδα στην μάπα")

Καλοσωρίσατε σε αυτή την γωνιά του χωριού μας. Μερικοί και μερικές δεν την έχουν δει ποτέ, αποφεύγουν να περάσουν μην τυχόν δούν τους άντρες, τα αδέρφια και τους φίλους τους να περιμένουν στην ουρά και έρθουνε σε δύσκολη θέση. Την ξέρουν δηλαδή αλλά δεν την βλέπουν.

Aυτό που βλέπουν και συζητανε είναι οι χρυσαυγίτες και τα ποσοστά τους.

"Πώς έγινε αυτό ρε παιδιά;"

"Τσ τσ τσ, τι κατάντια!"

"Ποιός θα μας σώσει από τα παιδιά των χουντικών;" 

Λες και δεν αλλάζει τίποτα τόσο χρόνια

λες και δεν διαμορφώνονται μυαλά, συμπεριφορές, τρόποι ζωής

της αγροτιάς που τρώει τις επιχορηγήσεις στα μπουρδέλα

της αποδοχής της ιστορίας της πατρίδας μας που βάφεται με καθημερινό αίμα δολοφονημένων μεταναστών, 'εργατικών ατυχημάτων', αυτοκτονιών, απολύσεων, καταθλίψεων, υπαρξιακών διωγμών
των παρελάσεις στα σχολεία με σημαιάκια και ήρωες παντού
μιάς ελλάδα που ανήκει στους έλληνες
του κλεισίματος του ματιού στο σύνθημα ότι "ψηφίζουμε και φεύγουν"
και εξατμίζονται ως διαμαγείας όλοι αυτοί οι "κακοί" που μας καταδιώκουν
της ξεφτίλα της διακυβέρνησης,
της αποδοχή της πολιτικής χωρίς ποίηση
κι όλη η ελλάδα να προσκυνά σώβρακα και φανέλες, ξανά και ξανά.

O φασιμός γενιέται μέσα από την αποδοχή μίας ολόκληρης κουλτούρα υποταγής που για δεκαετίες μένει στο απυρόβλητο.

Αφού είναι έτσι
αφού τίποτα δεν αλλάζει
και όλα παραμένουν τα ίδια
φάε τώρα την Ελλάδα στην μάπα.

Διαβάζοντας το "Leaves of grass" του Walt Whitman

Διαβάζοντας το "Leaves of grass" του Walt Whitman νοιώθω σαν το δρομέα που του κόβεται η ανάσα και κάθεται να ξαποστάσει για να θαυμάσει το τοπίο. Δεν ξέρω ποιος μπορεί να διαβάσει αυτό το ποιήμα με την μία. Ποιός μπορεί να αναπνεύσει έναν άνεμο και να μην σκάσει από την πίεση ότι δεν μπορεί να είναι άνεμος;

Ζηλεύω και ταυτόχρονα με κάνει να αισθάνομαι ξεχωριστός. Βλέπω τον εαυτό μου σε αυτό το γραπτό σαν πέντε κομμάτια πάζλ που χρωματίζονται στο φόντο του μεγάλου συνόλου αυτού που μου δίνει αυτό που διαβάζω. Είναι πέντε κομμάτια διάσπαρτα εδώ και εκεί.

(γράφει στο 17 του ποιήματος ο Walt σε δική μου μετάφραση)

«Αν δεν είναι τόσο δικά σου όσο είναι και δικά μου, δεν είναι τίποτα ή κοντά στο τίποτα. Αν δεν είναι ο γρίφος και το λύσιμο του γρίφου δεν είναι τίποτα. Αν δεν είναι κοντινά όσο είναι μακρινά δεν είναι τίποτα. Αυτό είναι τα χορτάρι που φυτρώνει όπου βρίσκεται γη και νερό. Αυτός ο κοινός αέρας που περιλούει την υδρόγειο.»

Μεγάλο πράγμα η αποδοχή της πολυπλοκότητας. Η ανθρώπινη συνείδηση είναι η φωνή που βγαίνει μέσα από την σιγή και η έμπνευση η οπτική γωνία από μία ψηλότερη πεδιάδα. Εκεί που δεν το καταλαβαίνεις ξαφνικά βρίσκεσαι ψηλότερα. Σκέφτεσαι, ερωτεύεσαι, συνειδητοποιείς, αισθάνεσαι, ζεις. Αλλά μετά ξεχνάς. Μεγάλη τέχνη και αυτό το σκαμπανέβασμα και να το ισορροπείς… και να θυμάσαι.  Αν με ρωτάς εμένα, έχω να πω ότι το θέμα δεν είναι να μόνο περπατάς ανάλαφρα, αλλά να ισορροπείς ελαφριά σε χαμηλό πολεμικό βήμα.

Προσπαθώ τώρα να γράψω δύο πράγματα παραπάνω για μένα αλλά δεν μου βγαίνει. Αυτή την στιγμή δύναμη και αδυναμία μου φαίνονται πολύ παρόμοια πράγματα και δυσκολεύομαι να το εκφράσω.

Το ποιήμα αυτό το οποίο διαβάζω τώρα στα 34 χρόνια ζωής μου είναι η επιβεβαίωση ότι ο κόσμος είναι πολύ μεγαλύτερος. Το μήνυμα υπάρχει, και έρχεται από 150 και βάλε χρόνια πριν.

Άρα;

Ο χρόνος είναι με το μέρος μας.

Σκέφτηκα, τα λόγια ενός φίλου (ή μπορεί να είναι μία δικιά μου σκέψη που την θυμάμαι σαν λόγια ενός φίλου) - τότε που ζούσαμε την εποχή της Γένοβας και του 2003 και περίμένα(με) μία μεγάλη πορεία για να γίνει Ο χαμός.

Τι θα έκανες αν πήγαινες στο κάλεσμα μίας Μεγάλης Διαδήλωσης και δεν ερχόταν κανείς; Η δικία μου απάντηση παραμένει η ίδια: Θα έγραφα το εργαλείο και θα το μοίραζα σε μερικούς φίλους και περαστικούς.

Η δικιά σου;

Προς Κύριο Σάκη Αποστολάκη (δημοσιογράφο ελευθεροτυπίας)

Κύριε Αποστολάκη,

Διάβασα το πρόσφατο άρθρο σας στην ελευθεροτυπία με τίτλο Άγγελοι της επανασύνδεσης

και μου γεννήθηκε η επιθυμία να σας γράψω μιάς και είμαι και εγώ ένα από το μέλη της "ανοιχτής συνέλευσης αγώνα κατοίκων τούμπας", αυτούς που εσείς αποκαλείται αγγέλους...

Ήθελα να σας συγχαρώ για το άρθρο σας. αν και μου φαίνεται λίγο καθυστερημένο. Πόσα χρόνια πάνε που τρέχει αυτή η υπόθεση με τα χαράτσια και τα κοψίματα του ρεύματος; 2 χρόνια; 3; παραπάνω; Πώς και το θυμηθήκατε; Μήπως έχει να κάνει αυτή σας η επιλογή με την πρόσφατες εξελίξεις που πρακτικά νομιμοποιούν τις πρακτικές των επανασυνδέσεων. Ε βέβαια, λογικό είναι.  Μπαίνει ο βαθύς χειμώνας, φοβούνται 'κάποιοι' να μην έχουν περισσότερους νεκρούς έτσι όπως έχει πάει το πράγμα. Επιδιώκουν, δηλαδή, μίας διαχείριση της κατάστασης. Εσείς, μετά από λίγους μήνες, όταν αυτά ξεχαστούν και η κατάσταση ξαναλλάξει, θα ξαναγράψετε παρόμοια πράγματα; Βέβαια, δεν εξαρτάται από εσάς, θα μου πείτε, υπάρχουν άλλοι πιο πάνω από εσάς που πέρνουν τις αποφάσεις, εσείς είστε ένας απλός δημοσιογράφος. Λογικό.

Θυμάμαι όταν άρχισε αυτή η ιστορία με τα κοψίματα του ρευματος τον παππού με τις πέτρες. Πήγαμε σπίτι του επειδή κάποιος μας πήρε τηλέφωνο, ήταν εκεί, είχε γεμάτο το τραπέζι του με πέτρες. Ο ίδιος δεν φαινόταν να φοβάται, είχε μόλις διώξει την εργολαβία... Μετά από λίγο του το πλήρωσε η γειτονιά. Ήταν μία από τις πρώτες φορές που βρισκόμουν σε μία τέτοια κατάσταση. Ήταν η αρχη. Ο γιός του με ρώτησε που μένω. Του λέω "εδώ παρακάτω και την διεύθυνση". Με ακούμπησε στον ώμο. Δεν ξέρω τι σκέφτηκε, αλλά αισθάνθηκα ένα βάρος.

Μετά, όσο άρχισε να προχωράει η κατάσταση τόσο άρχισα να καταλαβαίνω καλύτερα ότι ο κόσμος δεν είναι "αγγελικά" πλασμένος.

- 'Yπογράψτε εδώ και ο δικηγόρος του Κομματος θα τα κανονίσει' λέγανε οι μεν

- 'Αφήστε τα συντοντιστικά σας και ελάτε στην δικιά μας Συνέλευση των Συνελεύσεων' λέγανε οι δε (συριζαίοι). Για αυτούς που το 'πρώτοι στον αγώνα' σημαίνει κατά βάση 'πρώτοι στα πρωινάδικα του αντέννα'. Το θλιβερό είναι ότι άνθρωποι το βλέπουν ως "το μη χείρον βέλτιστο". Και κατά τα άλλα το καπέλο να πηγαίνει σύννεφο και ουσία καμία.

Εμείς να προσπαθούμε να δημιουργήσουμε / να γίνουμε μέρος του αυτονοήτου, δίκτυα αλληλεγγύης μεταξύ των κατοίκων μίας γειτονιάς, μεταξύ ανθρώπων που έχουν μία σχέση, που αντιμετωπίζουν κάποια προβλήματα και αναζητούν κοινούς τρόπους αντιμετώπισης και που χωρίς ενδιάμεσους και ιεραρχίες οργανώνονται και αλληλουποστηρίζονται... (με προβλήματα, διαιρέσεις και πολλές πολλές αντιφάσεις γιατί κάπως έτσι είναι η ζωή)

Αλλά αυτά βέβαια για εσάς δεν υπαρχουν. Για εσας είμαστε άνεργοι άγγελοι που έπεσαν από τον ουρανό και επανασυνδέουν και ρεύματα. Έχει γίνει και της μόδας, βλέπετε, γιατί πλέον είναι πιο 'επικίνδυνο' να υπομένεις το κομμένο ρεύμα από το να προσπαθείς να το επανανσυνδέσεις. Αμά είναι έτσι βάλτε και ένα χεράκι να μας προσλάβουν και στον δήμο, μόνο αυτό δεν γράψετε...

Τέλοσπάντων, έγιναν και πολλά περισσότερα.

Και πορείες, και παρεμβάσεις, και βριστήκαμε και το ένα και το άλλον

και κατάληψη κάναμε στα γραφεία της ΔΕΗ αλλά για αυτό κανείς δεν έγραψε τίποτα στις εφημερίδες

ούτε τα μίντια κάποιων 'εναλλακτικών' το δημοσίευσαν, γιατί άραγε; τι φοβήθηκαν; μήπως δίνουμε το κακό παραδειγμα; ή μήπως και αυτοί καν δεν καταλάβαιναν;

Όταν, κατά την  πρώτη μέρα της κατάληψης, είχαμε συνέλευση και καλούσαμε την γειτονιά ήμουνα έξω με το ρολόι και περίμενα. Η συνέλευση ήταν στις 6. Άμα πήγαινε  έξι και 5 μέχρι έξι και 10 θα είχαν έρθει.

Η ώρα πήγε 6 και 15. Η φάση είχε τελειώσει. Κόσμος ήρθε βέβαια από όλη την πόλη, 200 περίπου άτομα, αυτοί που 'εμείς-εγώ' αποκαλούμε "πολιτικοποιημένοι"... δεν είναι όμως αυτοί που μπορούν να σηκώσουν μία τέτοια κατάσταση. Κάποια στιγμη, κάπως (δεν ξέρω πως) πρέπει να σπάσουν οι διαχωρισμοί. Και ως προς αυτό, δεν μας βοηθάτε αναπαράγοντας στερεότυπα, μιλώντας για κάποιους καλούς που είναι "άγγέλοι" κάποιους καημένους που είναι "άποροι" και ου το κάθε εξής. Όλοι στο ίδιο καζάνι βράζουμε, αυτή είναι η αλήθεια που είναι βαρετή για όσους προτιμούν να αγοράζουν, στο περίπτερο ή στις τηλεοράσεις, θέαμα.

Μετά προσπαθήσαμε να ξεφύγουμε -ξελασκάρουμε να το πω καλύτερα- από τις ίδιες τις πολιτικές ταυτότητες που μας καθορίζουν. 

- Είναι ή δεν είναι ταξικό το ζήτημα; κοινωνικό; πολιτικό; Φταίει η εξουσία ή το κεφάλαιο; το κράτος ή τα αφεντικά; που είναι η ουσία;

- Είναι η ζωή μου ρε; Εγώ εδώ ματώνω! Εγώ εδώ πέρα ξαναγεννιέμαι. Θέλω να ζήσω ρε! Χρειάζομαι την ζωή. Χρειάζομαι αυτό τον χώρο. Θέλω να ακουστώ. Θέλω να με συμπαθείτε. Ελάτε όλοι να τα σπάσουμε, να μεθύσουμε, να χορέψουμε τσιφτετέλια στα τραπέζια, να δημιουργήσουμε.

Έτσι λοιπόν  ο χώρος του Κοινωνικού Κέντρου Αγώνα στην σινιόσογλου 22 ευδοκιμεί και στεγάζει διάφορες συλλογικότητες και ομάδες. Ο χώρος προσπαθεί και νομίζω ότι όντως είναι όσο ποιό ανοιχτός γίνεται για όποιον/α θέλει να έρθει σε επαφή. Έχουμε και ιστότοπο στο ίντερνετ!  Αλλά αυτά βέβαια για εσάς δεν υπάρχουν. Σας είπανε 'γράψε ένα ρεπορτάζ για αυτούς που επανασυνδέουν ρεύματα', πήρατε τηλέφωνο στον αριθμό και ενώ σας είπαν ότι δεν δίνουν συνέντευξη κάνατε του κεφαλιού σας. Συγχαρητήρια ωραία δουλειά! Ο εργοδότη σας θα είναι καταευχαριστημένος, άξιος ο μισθός σας!

Απλά να ρωτήσω κάτι ακόμα: βγάλατε και το τηλέφωνό στην εφημερίδα; Βάλατε και ονόματα. Μας ρωτήσατε αν θέλουμε; Αν εμείς, που ως άγγελοι έχουμε τις καλύτερες των προθέσεων, βγάζαμε το δικό σας τηλέφωνο στα κείμενα και τις αφίσες μας χωρίς την άδειά σας, χωρίς να σας ρωτήσουμε αν το θέλετε και ζητούσαμε από τον κόσμο να σας πέρνει τηλέφωνο για κάποιο λόγο π.χ. για να σας παρέχει με σχόλια και πηγές για τα άρθρα σας, γιατί ως δημοσιογράφος που είστε και με λαϊκό προφίλ μάλλον, θα το ήταν υποχρεωσή σας να ακούτε ότιδηποτε... αλλά ο τ ι δ ή π ο τ ε έχει να σας πει ο λαός... τι θα λέγατε τότε; Θα σας άρεσε;

Αυτά.

Δεν είμαι άγγελος κανενός. Κανενός δήμου, κανενός απόρου. Επιμένω να ονειρεύομαι και να μάχομαι. Πρώτα από όλα γιατί σκέφτομαι. Και γιατί μ΄αρέσει να πολεμάω! Είναι ωραία η μάχη, σαν να πετάς! Θέλω να ζήσω την ζωή μου, και εδώ που είμαι τώρα μακριά, θέλω σεβασμό και ζωή για όλους και αυτό αποτελεί ένα ζήτημα που με απασχολεί.

Άντε γεια.

Σημεία διανομής της Ψυττάλειας

Δεν έχει περάσει πολύ καιρός από τότε που έλαβα το δικό μου αντίτυπο της ψυττάλειας του σαμσών ρακά. Τι έστειλα; Ότι ποιό άχρηστο μπορούσα να βρω. Ένα ξεχασμένο προσπέκτους μίας οθόνης. Αυτό που έλαβα από το ταχυδρομείο μοιάζει κάπως έτσι.

Οι εντυπώσεις έπονται σε επόμενη δημοσίευση. Γιατί πιστεύω ότι όταν κάποιος σου δίνει κάτι ξεχωριστό, το "ευχαριστώ" αποκτά και αυτό μία ιδιαίτερη διάσταση, μία ώθηση για κάτι παραπάνω. Θα μου πάρει λίγο χρόνο αλλά που θα πάει!

Μέχρι τότε... αναζητήστε την Ψυττάλεια στα παρακάτω σημεία διακίνησης. Θεσσαλονίκη: Βιβλιοπωλείο Κεντρί (Δημητρίου Γούναρη 22, Πλατεία Ναυαρίνου) Ακυβέρνητες Πολιτείες  (Αλέξανδρου Σβώλου 28) Αθήνα: Εκδόσεις των Συναδέλφων (Ερεσσού 35, Εξάρχεια)  Radiobubble (Ιπποκράτους 146, Νεάπολη Εξαρχείων)  Χανιά Πολυχώρος Πολυτεχνείο (Χατζημιχάλη Νταλιάνη 40)

The last man

Ποίηση είναι να μετατρέπεις το  βίωμά σου σε αλήθεια αποτυπώνοντάς το στο χαρτί και μετά να το αφήνεις να φύγει, αναζητώντας το επόμενο. Μετά από καιρό ο ποιητής μπορεί να αναπολεί τις μέρες της δημιουργίας και αυτό να γίνεται η αφορμή να ξαναμπεις σε μπελάδες ή τουλάχιστον να το σκεφτεί.

How low can you go ?

Παύλος Φύσσας

Ήταν μία περίοδο, πριν 6-7 χρόνια στην τούμπα, που υπήρχε στην γειτονιά ένας πυρήνας φασιστών που τραμπούκιζε κόσμο. Μεταξύ αυτών, ένας συγκεκριμένος πιτσιρικάς είχε τραβήξει μακριά την βαλίτσα. Μία μέρα βγήκαμε έξω και τον βρήκαμε. Τον πλησιάσαμε και τον στριμώξαμε. Σε κάποια φάση, προσπάθησε να βγάλει ένα μαχαίρι αλλά κάπου σκάλωσε. Το επόμενο πράγμα που θυμάμαι είναι να τον χτυπάω με όλη μου την δύναμη με το κράνος στο κεφάλι και να σκέφτομαι να προσέξω να μην του σπάσω τον λαιμό. Να προσέξω δηλαδή για την ζωή ενός ανθρώπου που μπορεί να "είναι ότι είναι", να μας έχει κυνηγήσει, να έχει μόλις προσπαθήσει να βγάλει μαχαίρι, αλλά που πάντα μπορεί να αλλάξει...

Μετά από αυτό ο συγκεκριμένος εξαφανίστηκε μία για πάντα...

Aπό τότε περάσανε χρόνια, αλλάξανε οι εποχές... αλλά αυτό που μένει το ίδιο το ζήτημα είναι ότι εμείς καθορίζουμε τις καταστάσεις, ότι πρέπει εν τέλει ο κόσμος που ζει σε μία γειτονιά να πάρει την κατάσταση στα χέρια του, όλα εξαρτώνται από τι εμείς επιλέγουμε να κάνουμε... Μάλλον σε παρόμοιες περιστάσεις μπορούν να υπάρξουν και διάφορες αντιμετωπίσεις... οπότε το ερώτημα που τίθεται είναι

Εσύ τι θα έκανες;

και την επόμενη φορά

Εσύ τι θα κάνεις;

So you want to hear a story?

Συνεχίζοντας την ιστορία μου με την αναζήτηση εργασίας
είχα διάφορες συνεντεύξεις το τελευταίο διάστημα.
πράγμα που αντιστοιχεί σε πίεση, απογοητεύσεις, προσπάθεια
και πάει λέγοντας.

Σε μία από αυτές όλα πήγαν μιά χαρά
και η συνέντευξη αλλά και η δραστηριότητα που μου ζήτησαν
αλλά στο τέλος μία ηλικιωμένη κυρία από το πάνελ
η οποία ήταν "της εκκλησίας"
με ρώτησε αν θα προωθούσα το χριστιανικό ήθος του σχολείου.
Το κλίμα πάγωσε, είπα ότι μπόρεσα να σκεφτώ
δεν νομίζω ότι είχε σημασία
κατάλαβα ότι δεν υπήρχε περίπτωση να μου δώσουν την δουλειά
ήμουν για αυτούς κάτι που δεν κολούσε να είναι εκεί.

 

Ένοιωθα κάτι σαν το "Χαμένο πράγμα" (lost thing), ο χαρακτήρας ενός παιδικού βιβλίου του Shaun Tan.

 

Συνάντησα τέτοιες συμπεριφορές και αλλού
μέχρι που τελικά
φανηκα τυχερός, χωρίς να τα πολύλογώ, βρέθηκαν 2-3 ανρωποι που με βοήθησαν
το οποίο έχει να κάνει με την εθελοντική εργασία σε ένα σχολείο
και κυρίως στην ανάπτυξη σχέσεων 
δεν ξέρω ακριβώς τι να πω για όλο αυτό
ήμουν μακριά με πήραν τηλέφωνο να μου πουν ότι πήρα την δουλειά
κάνοντας τις τελευταίες κινήσεις μίας προσπάθειας
που είχα υποσχεθεί στον εαυτό μου ότι θα την πάω μέχρι το τέλος
και

νομίζω ότι έχει ανοιχτεί ένας δρόμος
όσο περνάει ο καιρός
εδώ πέρα στην αγγλία βλέπω κι αλλους
που σαν και εμένα φαίνονται να είναι
"χαμένα πράγματα".

Θα μείνω εδώ και θα δω που θα με βγάλει,
τουλάχιστον είμαι κάπου
και δεν είμαι (ο) μόνος!