Mία σκέψη

Πολλές φορές πρέπει να εξαλειφθούν οι απαντήσεις για να φανούν τα ερωτήματα.

Μία εικόνα συλλογικής ζωής

Το ξύλινο καράβι

Ούνα νούλα νούλα ντε.
Τι να σημαίνει η τιμή που γίνεται σύνθημα;
Δύο γεύσεις παγωτού σε πλαστικό σακουλάκι.
Τσαϊ με μέλι που είναι λίγο και τελειώνει.
Πίσω από τον πάγκο το νούλα λιώνει.
Δεκαπάντε ευρώ, το δέχτηκα.
Ένα φιλί που δεν το ήθελες και όμως το συνέχιζα
Ούνα ντε, αρχίζουν να φωνάζουν.
Και οι αριθμοί γίνονται σύνθημα,
Oύνα νούλα νούλα ντε!
Φωνάζουν τα παιδιά στην αγορά
Που δεν θέλουν τίποτα κι όμως σε τραβάν απ’ το μπαντζάκι.
Ούνα νούλα,
κρατώντας στο χέρι τους το ξύλινο καράβι.

Mε αφορμή το "Ω Υπερωκεάνειο"

Την φετινή αλλαγή του χρόνου, όπως και τις δύο προηγούμενες, την πέρασα στο κρεβάτι. Ήμουνα από το μεσημέρι στο καπάνι (λαϊκή αγορά στην Θεσσαλονίκη) όπου κάθε παραμονή πρωτοχρονιάς παίζει ένα σκηνικό με κόσμο που μαζεύεται, τρώει και πίνει στον δρόμο, γύφτοι βαράνε νταούλια και κλαρίνα, χορός και τέτοια. Ήθελα να τελειώσει εκεί η πρωτοχρονιά και να μην τραβηχτώ ούτε σε σπίτια, ούτε σε πάρτυ. Έγινα λοιπόν κομμάτια στο καπάνι, ξέδωσα, έχασα τα κλειδιά μου και ξεράθηκα στον ύπνο. Φέτος η όλη φάση μου βγήκε κάπως βεβιασμένα, όπως όταν θέλεις να επαναλάβεις κάτι που είναι όμορφο αλλά δεν είναι το ίδιο. Επίσης δεν έχω καταλάβει γιατί πάντα φεύγουν οι άνθρωποι πάνω στο καλύτερο για να πάνε στα σπίτια τους. Αφού βρισκόμαστε έξω ας μείνουμε κιόλλας!

---------------------------------------------------------------------------
Με αφορμή την προπροηγούμενη δημοσίευση (Ω Υπερωκεάνειο) και τα πολύ όμορφα σχόλια που μπήκαν, τις συζητήσεις με φίλους κλπ κάθισα και έγραψα κάτι και σας το παραθέτω. Ο παρακάτω πίνακας είναι του Malevich και μου στάλθηκε από έναν καλό φίλο. Πολύ θα ήθελα τα σχόλιά σας για το παρακάτω (είτε στο blog είτε με ένα mail) είναι για εμένα σημαντικό.

Mετάβαση

Tελειώνει η σελίδα
και η νοσταλγία του πρωϊνού έχει υποχωρήσει,
μπροστά στο πέταγμα των πουλιών που
όπως τότε έτσι και τώρα
Διαγράφουν τροχιές.
Ευθείες, καμπύλες, κύκλους και αναποδογυρίσματα.
Αγγίζουν αποτυπώματα και επιστρέφουν
Και βυθίζονται στα βέλη του παρόντος,
Και σφηνώνονται στα τετράγωνα εμπόδια
Και καθιζάνουν στα λόγια που ρέουν,
Και κυλάνε όπως δεν κύλησαν ποτέ,
Κάτω από την πορεία του υπερωκεανίου
Που όλοι κοιτάμε με την πλάτη γυρισμένη.
Ενώ γύρω μας κάτι καίγεται,
Κάτι που δεν μπορούμε να το δούμε
Και ανυψώνεται,
Και ιδρώνεί,
Και αγκομαχεί,
Και αυξάνει η ατμοσφαιρική πίεση πάνω από την στέγη
Λοξές γραμμές μίας οπτικής από ψηλά.
Κουρνιασμένοι επαναλαμβάνουμε ψιθύρους στην συνεχιζόμενη βροχή
μέχρι που έρχεται.
Οι ματιές έγιναν δικαιολογία χαράς
Οι φίλοι σηκώνονται να χορέψουν
Στα βήματα της σκοτεινής, θολής, αξεχώριστης συνεύρεσης
Στον γαλάζιο βόμβο του πλοίου που αναχωρεί.
Ενώ ο Άλλος άνθρωπος ατενίζει περήφανος
την μαύρη στέγη του κόκκινου σπιτιού.

Ανεκπλήρωτοι έρωτες...

Είχαμε πρόβα με την γκρούπα (γκρούπα=παρέα από Μυτιλήνη που παίζουμε ρεμπέτικα) και βγάλαμε το καταπληκτικό αυτό ρεμπέτικο τραγούδι με τίτλο "Θέλω να πάψεις να γελας θέλω να κλαις". Είναι εντυπωσιακό πόση μεγάλη δύναμη και ένταση κρύβει μέσα από αυτές τις απλές λέξεις που μας παραθέτει.

Θέλω να πάψεις να γελάς, θέλω να κλαις
όπως εγώ και τ άλλα θύματά σου
Δεν θέλω άλλον να φιλάς και να του λες
τα πονηρά μεγάλα ψέμματά σου.

Θέλω τα βράδια όταν πας να κοιμηθείς
τα πράσινά σου μάτια να μην κλείνεις
και όπου τύχει να σταθείς κι όπου βρεθείς
κομμάτια απ την καρδιά σου να αφήνεις

Θέλω να πάψεις να γελάς, θέλω να κλαις
και ντροπιασμένη στο εξής να ζήσεις
και κάποια νύχτα ερωτική σου απ τις πολλές
από τον κόσμο θέλω πια να σβήσεις

Πρόσεξα τον δεύτερο στίχο και θυμήθηκα κάτι.

Όταν είχα ερωτευτεί για πρώτη φορά πάρα πολύ ένα κορίτσι πριν κάποια χρόνια είχα μπει σε μία κατάσταση ανεκπλήρωτου έρωτα, από αυτές που ποτέ δεν γίνεται τίποτα και όλα γίνονται μέσα στο κεφάλι σου. Απογοητέυμένος είχα αποφασίσεί ότι αφού δεν γίνεται να είμαι μαζί της θα ήθελα να αφήσω κομμάτια μου σε χίλιες μεριές του κόσμου ώστε κάποια στιγμή να μείνει σε εμένα κάτι το ουσιαστικό. "Να ριζώσω και να ξεριζωθώ χίλιες φορές" μέσα από μία ανάγκη για αυτοκάθαρση.

Το περίεργο είναι ότι το σκεφτόμουνα αυτό σαν κάτι το καλό, μία κατάσταση δοσίματος, μία διαρκής ανακάλυψη. Και σημάδεψε πολύ τον χαρακτήρα μου.

"και όπου τύχει να σταθείς κι όπου βρεθείς κομμάτια απ την καρδιά σου να αφήνεις"

Το τραγούδι αυτό βάζει σαν κατάρα αυτό που για εμένα ήταν κάτι το θετικό, μία συναισθηματική διέξοδο! Το να αφήνεις κομμάτια σου,εδώ και εκεί σε σχέσεις που δεν είναι ουσιαστικές, μέχρι να μείνεις κενός. Μία διαρκής εκτόνωση μέχρι το άδειασμα. Μου έκανε εντύπωση και μου θύμισε πόσο πολύ είχα τότε παρεξηγήσει τα πράγματα.

Μεγάλη λούμπα οι ανεκπλήρωτοι έρωτες και δεν θα το πρότεινα σε κανέναν. Αυτοανάλωση και ναρκισισμός, κλείσιμο και έλλειψη μοιράσματος. Να μας λείπει! Χρειαζόμαστε καταστάσεις που θα μας οδηγόύν στην αυτοπραγμάτωση, θα βάζουν πόντους + στο πινακάκι της ζωής, θα ανοίγουν δρόμους για ατόφια συναισθήματα και για πραγματικές, ειλικρηνείς, αμοιβαία ερωτικά σχέσεις. Γιατί τον τέλειο έρωτα δεν θα τον γνωρίσουμε ποτέ.

Ω Υπερωκεάνειο

Της είπα: Σκέφτόμαι να γράψω πάνω στον τοίχο του δωματίου μου την φράση "Ω υπερωκεάνειο". Το υπερωκεάνειο συμβολίζει Αυτό που μας περιέχει, μας κουβαλάει όλους στο ταξίδι. Αυτό που συνεχώς κινείται και ξεπερνάει τα καθιερωμένα όρια του κόσμου, διανύει τον ωκεανό, το αξεπέραστο αυτό σύνορο, μας πάει εκεί που δεν θα μπορούσαμε ποτέ αλλιώς να βρεθούμε. Αυτό που μας καλεί να υπερβούμε τις καταστάσεις. Ο χρόνος και ο χώρος του ανήκουν. Eίναι μεγάλο και όμορφο. Συμβολίζει το επιβλητικό βραδυκίνητο πάθος που κινεί τα πάντα.

Μου απάντησε: O αποχωρισμός όταν φεύγει το πλοίο είναι ο πιό σκληρός που μπορεί να υπάρξει. Γιατί όταν για παράδειγμα φεύγει το τρένο μπορείς να τρέξεις από πίσω του, να το ακολουθήσεις, έστω και για λίγο. Όταν φεύγει το πλοίο ο αποχωρισμός είναι απότομος, δεν έχεις που να πας. Το ένιωσα αυτό όταν είχες φύγει μία φορά.

Aνθρωποκεντρισμός Vs Mη-Ανθρωποκεντρισμός

Πριν κάποιο καιρό διάβασα ένα ενδιαφέρον άρθρο που το συζήτησα ωραία με μερικούς φίλους. Σκεφτόμουν να γράψω από καιρό κάτι σχετικό στο μπλόγκ αλλά αυτό το κάλεσμα όλων των μπλόγκερς να γράψουν κάτι για το περιβάλλον με βρήκε απροετοίμαστο. Σκέφτηκα "γιατί να γράψω κάτι τέτοιο τώρα? ποιοί είναι αυτοί που το καλούν και με ποιά λογική? Δεν έχω γνώμη και πολύ θα ήθελα να ακούσω κάποιες απόψεις.

Τέλος πάντων επιστρέφω στο άρθρο. O τίτλος του είναι «Αnthropocentrism Vs Non-anthropocentrism: Why Should We Care?» και είναι ένα άρθρο περιβαλλοντικής ηθικής που πραγματεύεται την αντιπαράθεση του ανθρωποκεντρισμού με τον μη-ανθρωποκεντρισμού.

http://www.environmentalphilosophy.org/environmentalphilosophy/upcoming/katie_mcshane-anthropocentrism_vs._nonanthropocentrism.pdf

Μου άρεσε ότι το άρθρο δεν θέτει στο κέντρο του με ισχυρό τρόπο την αντιπαράθεση του ανθρωποκεντρισμού με τον μη-ανθρωποκεντρισμό αυτή καθέ αυτή αλλά αφήνει ανοιχτό το αν θα πρέπει ένα από τα δύο (ή και οτιδήποτε) να μπαίνει στο κέντρο μίας σκέψης. Μου άρεσε επίσης που το συμπέρασμά του δεν είναι να πάρει μία ξεκάθαρη θέση για την μία ή την άλλη προσέγγιση αλλά να δείξει ότι ο ανθρωποκεντρισμός ο οποίος είναι μία πολύ πλούσια θεωρία με ποικίλες φιλοσογικές τάσεις κλπ έχει κάποια κενά, δεν αρκεί για να εξηγήσει σήμερα το "γιατί να νοιαζόμαστε για τον φυσικό κόσμο". Αυτή η ηπιότητα που το διακρίνει μου είναι οικεία γιατί θεωρώ ότι από την μία ο ανθρωποκεντρισμός στην είναι τόσο ισχυρός ώστε χρειάζεται μικρές χαραμάδες κριτικής για να αρχίσει να σπάει σιγά σιγά. Από την άλλη (καλώς ή κακώς) έχω συνδέσει πολλές ισχυρά βιοκεντρικές τάσεις με στερεότυμένες και απομονωμένες σκέψεις.

Το όχημα που χρησιμοποιεί το άρθρο για να εισάγει την σκέψη του είναι ότι μία θεωρία δεν κρίνεται μόνο από τις πολιτικές προτάσεις και τις δράσεις που απορρέοουν από την αποδοχή της. Μία θεωρία κρίνεται από τα ηθικά ερωτήματα που μας θέτει για το «πως πρέπει να αισθανόμαστε». Και συνεχίζει συνδέοντας την θεωρία που ασπαζόμαστε και την σύνδεσή της με τα συναισθήματα που μπορεί να έχουμε για την φύση. Όταν λές σε κάποιον ότι τον αγαπάς, η δήλωσή σου δεν περιορίζεται στα 1, 2,3, ...10 οφέλη τα οποία σου προσφέρει σε εσένα αυτός ο άνθρωπος. Το συναίσθημα της αγάπης όπως και του σεβασμού προεκτείνονται και πέρα από την χρησιμότητα του άλλου προς τα εσένα. Έτσι η "αγάπη για την γη", "ο σεβασμός για το ποτάμι" είναι συναισθήματα που αν τα νοιώθουμε, ή κυρίως αν θέλουμε να τα νοιώθουμε, αν τα προτάσουμε, τότε ξεπερνάμε τα όρια μίας ανθρωποκεντρικής οπτικής. Κάπως έτσι καταλήγει ότι ο ανθρωποκεντρισμός έχει κενά και δεν πρέπει να μας αφήνει ικανοποιημένους.

Η συζήτηση με μία φίλη μου έδωσε μία άλλη οπτική. Αρχικά διαφωνεί ότι οι δύο κοσμοαντιλήψεις οδηγούν στις ίδιες πρακτικές (παρα μόνο συμπτωματικά ίσως), θέση την οποία υποστηρίζει το άρθρο. Συμφωνώ με αυτό. Συνεχίζει λέγοντας ότι το άρθρο δίνει την εντύπωση ότι ενώ υποστηρίζει τον μη-ανθρωποκεντρισμό, παίζει ένα ρητορικό παιχνίδι, που ίσως σχετίζεται με το γεγονός-όπως το αναφέρει- ότι δεν είναι δημοφιλής λογική και δεν έχει πέραση στους διαχειριστές της εξουσίας που είναι ούτως ή άλλως ανθρωποκεντριστές. Τέλος βλέπει στο στήσιμο του κειμένου μια ενσωματωμένη αίσθηση υποτέλειας, που την ωθεί να ξεκινήσει από ισχυρές ανθρωποκεντρικές αφετηρίες (π.χ. τα άκυρα και ανιστόρητα που λέει για την ανύπαρκτη μεταφυσική πίσω από τον ανθρωποκεντρισμό) τις οποίες παρουσιάζει αλλά δεν συζητάει, για να καταλήξει σε μια πολύ ασθενή και έμμεση υποστήριξη του μη-ανθρωποκεντρισμού.